Du khách tham quan chùa chiền và hang
động tại Thủy Sơn có thể đi bằng hai con đường: cổng phía Tây của núi
gồm có 156 bậc tam cấp dẫn lên đến chùa Tam Thai hoặc lên cổng phía đông
gồm có 108 bậc dẫn đến chùa Linh Ứng, đa số du khách đều lên núi theo
cổng phía Tây và đi xuống cổng phía Đông. Lối lên núi Thủy Sơn là những
bậc đá tự nhiên, được sắp xếp theo hình bậc thang, có lan can hai bên
cao khoảng 0,6m, độ rộng của đường đi khoảng từ 3m - 5m nên dù có nhiều
đoàn khách lên xuống cùng lúc vẫn dễ dàng. Bậc tam cấp có độ dốc thoai
thoải, tổng chiều dài có độ cao chỉ khoảng 80m so với mực nước biển và
du khách chỉ mất chừng 5 đến 10 phút để leo lên hết đoạn đường này. Sau
đó, du khách bắt đầu tham quan các động và chùa trên một địa hình thoai
thoải và tương đối bằng phẳng. Du khách đừng nên quá lo lắng cho việc
mất sức khi leo núi vì suốt chiều dài của đoạn đường 156 tam cấp có
nhiều chiếu nghỉ được đặt các ghế đá để du khách tạm dừng chân lấy sức
trước khi tiếp tục đi lên đến chùa Tam Thai.
Ngọn Thủy Sơn là ngọn
được vua Minh Mạng đến ngự du viếng cảnh nhiều nhất, nhà vua đã đến đây
ba lần vào các năm Minh Mạng thứ VI (1825), Minh Mạng thứ VIII (1827) và
Minh Mạng thứ XVIII (1837). Ngay lần đến vãng cảnh lần đầu, nhà vua đã
cho xây dựng hai con đường bậc cấp đi lên núi, đó là lối đi lên chùa Tam
Thai và lối đi lên chùa Linh Ứng.Ngọn cao nhất 106m ở phía Tây Bắc của
Thủy Sơn gọi là Thượng Thai gồm có Vọng Giang Đài, chùa Tam Thai, chùa
Tam Tôn, chùa Từ Tâm, Khu nhà Hành Cung, động Hoa Nghiêm, động Huyền
Không và động Linh Nham, ngọn thấp hơn một chút ở phía Nam gọi là Trung
Thai gồm có Cổng trời (Cổng Vân căn Nguyệt quật), động Vân Thông, động
Thiên Long, động Thiên Phước Địa; ngọn phía đông thấp nhất gọi là Hạ
Thai gồm có Vọng Hải Đài, chùa Linh Ứng, tháp Xá Lợi và động Tàng
Chơn.Ngoài ra, tại Thủy Sơn du khách có cơ hội chiêm ngưỡng tận mắt 02
di vật cổ quý hiếm, đó là bia cổ Phổ Đà Sơn Linh Trung Phật tại động Hoa
Nghiêm và tấm Kim bài hình quả tim lửa có bút tích của vua Minh mạng
ban tặng cho chùa Tam Thai.
